• یکشنبه ۹ مهر ماه، ۱۳۹۶ - ۱۰:۵۰
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 967-1680-5
  • خبرنگار : 04
  • منبع خبر : ----

گزارش ايسنا از مداحي در جهرم/
کاخت کنم زیر و زبر، یَابن مرجانه!

جهرم از ديرباز به دارالمومنين شهره بوده و مردم آن از دلدادگان ولايت اميرالمومنين و خاندان عصمت و طهارت محسوب مي‌شوند؛ شهري با آئين‌هاي خاص كه عزاداري‌هاي ايام محرم آن هم ريشه در گذشته دور دارد.

به گزارش ايسنا منطقه‌ي فارس، اگرچه اسناد تصويري از سده‌هاي گذشته در شهر جهرم موجود نيست اما قديمي‌ترين تصاوير و بعضا فيلم‌هاي موجود، به گذشته 150 ساله باز مي‌گردد.

يكي از قديمي‌ترين تصاوير موجود از عزاداري‌هاي مردم جهرم، تصويري است مربوط به يكصد سال قبل كه در مسجد امام حسين(ع) اين شهر نگهداري مي‌شود. اما جهرم را بايد پيشتاز مبارزات مذهبي نيز برشمرد، به‌گونه‌اي كه در دهه‌ی چهل و پنجاه به تبع التهابات سیاسی، مداحی‌های جهرم نیز از حالت مذهبی صرف خارج شده و رنگ و بوی سیاسی گرفت.

مداحان جهرمی در آن دوره‌ي تاريخي در اشعاری که اغلب سروده‌ی خودشان بود، از شاه به تشبیه و کنایه به عنوان یزید دوران و عمر سعد، پسر مرجانه یاد می‌کردند .

در دهه‌ی پنجاه در بحبوبه‌ی انقلاب، چند مداح جوان جهرمی با خواندن نوحه‌هایی که اغلب اشعار آن‌ها سروده‌ی جهرمی‌ها و در ظاهر مذهبی و در باطن علیه رژیم شاه بود، پایه‌های سلطنت را به لرزه درآوردند. ایشان با نام ‌امام‌ حسین(ع) آتش‌ انقلاب را در جهرم شعله‌ور ساختند .

  از همین روست که پارسال، رهبر انقلاب در دیدار با شاعران و شاعران جهرمی، به مداح‌های جهرمی قبل انقلاب هم اشاره کرده و گفته بودند: "سال‌های اوایل انقلاب برای من نواری از مداحی پرشوری از جهرم آوردند و بعد یزد، که بعد از آن، در همهٔ این سالها این مدل مداحی با احساس و شور در هیچ کجا ندیده‌ام."

  معروف‌ترین این مداحان جهرمی عبارت بودند از: حاج علی وجدانی که در سال ۱۳۵۴ نوحه‌ی «من در راه آزادگی جان داده‌ام» را در دسته‌ی سینه‌زنی محله‌ی گازران و مسجد نو خواند .

حاج سید محمود شهیم از محله‌ی گازران نیز در سال ۱۳۵۶ نوحه‌ی «در راه دین خدا تا مرا جان بود بکوشم» را سر داد .

همچنین نباید از حاج غلامرضا صحرائیان گذشت که در جمع عزاداران محله‌ی صحرا نوحه‌ی معروف «کاخت کنم زیر و زبر یابن مرجانه» را در سال ۱۳۵۶ خواند که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد .

حاج منصور میمنه نیز نوحه‌ی‌ «علی‌جان علی جان ببین یزید دوران چه کرده با یتیمان» را در جمع عزاداران محله‌ی کوشکک خواند .

حاج مرتضی[؟]عسگری در همین دهه از محله‌ی کلوان نوحه‌ی «حسین انقلاب است، جهان را تکان داد» را خواند. در همین دهه، حاج جواد کشکوئی نوحه‌ی «مال مردم را به یغما و چپاول برده‌اند» را در جمع عزاداران محله‌ی کوشک خواند .

اما تاریخ معروف‌ترین نوحه‌ی جهرمی به عاشورا و تاسوعای سال۱۲۹۹ق، برابر با ۱۹ و ۲۰ آذر ماه ١٣٥٦ برمی‌گردد. مردم با موافقت علمایی چون مرحوم آیت‌الله حق‌شناس و مرحوم آیت‌الله آیت‌اللهی، مصمم شدند تا در روز تاسوعا و عاشورا، با توجه به ممنوعیت راهپیمایی و تظاهرات، از ظرفیت عزاداری امام حسین(ع) و دسته‌های سینه‌زنی جهرم استفاده کنند .

عزاداری این دوروز از میدان امام خمینی(ره) کنونی شروع و در مسجد امام خمینی (ره) فعلی پایان پذیرفت .

برای تحریک‌نکردن دستگاه شاهی به اِعمال خشونت، شعارهای تاسوعا آرام‌تر بود، اما نوحه و ‌شعار‌های روز عاشورا کاملاً کوبنده و انقلابی بود تا آنجا که در قسمت آخر شعارها، جملهٔ مرگ بر شاه تکرار می‌شد .

در چنین فضایی، در عاشورای ۱۳۵۶، حاج غلامرضا صحرائیان، نوحه‌ای حماسی دربارهٔ عاشورا- و در باطن علیه رژیم شاه- سرود و خواند. این نوحه به شدت مشهور شد و همه جا سروصدای آن پیچید و بعدها به نوعی به نماد آزادی‌خواهی جهرمی‌ها بدل شد. برخی بندهای این نوحه که با ریتم و شور بسیار بسان رجزی حماسی خوانده می‌شد و مردم نیز تکرار می‌کردند، چنین بود :

کاخت کنم زیر و زبر یابن مرجانه

ای ظالم بیدادگر یابن مرجانه

ای دشمن دین و بشر یابن مرجانه

تا کی تو داری شور و شر یابن مرجانه

مردم تو را لعنت کنند یابن مرجانه

هر روز و شب تا به سحر، یابن مرجانه

ناگفته پیدا بود که منظور از ابن‌مرجانه، شخص شاه بود .

این نوحه بارها توسط مداحان دیگر در سراسر کشور خوانده شد و شهرت آن تا بدانجا رفت که آیت‌الله نوری همدانی، وقتی در نوفل‌لوشاتو، خدمت امام خمینی(ره) ‌رسید، در ابیاتی از قصیده‌ای که دربارهٔ اوضاع انقلابی ایران سروده بودند، به این نوحه اشاره کردند :‌

زِ جهرم نعره جانانه که هان ای ابن‌مرجانه                     شدی سیر از ستم یا نه؟ هدف نزدیک می‌گردد

پارسال نیز رهبر معظم انقلاب در دیدار با شاعران، به مداحی حاج غلامحسین صحراییان هم اشاره کردند .

گفتنی است غیر از علمای جهرم، از پیشکسوتان مداحی جهرم می‌توان به مرحوم محسن محسنی‌نژاد و مرحوم خاموشی نیز‌ اشاره کرد .


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: