• دوشنبه ۲۲ آبان ماه، ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۵
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 968-2580-5
  • خبرنگار : 04
  • منبع خبر : ----

مخاطب شناسي حلقه‌ي گمشده‌ي كتابخانه‌هاي عمومي/
سه درصد ايراني‌ها كاربر كتابخانه‌هاي عمومي‌اند!

در نخستین روز از هفته‌ی کتاب، مرکز اسناد و کتابخانه ملی استان فارس نشستی علمی با عنوان «مخاطب‌شناسی، حلقه گمشده کتابخانه‌های عمومی» برگزار کرد.

به گزارش ايسنا منطقه‌ي فارس به نقل از روابط عمومي مركز اسناد و كتابخانه ملي استان فارس، در نشست علمي تخصصي مخاطب‌شناسي حلقه‌ي گمشده‌ي كتابخانه‌هاي عمومي، نعمت‌الله فاضلی جامعه‌شناس به بررسی دلایل ساختاری عدم استفاده مردم ایران از کتابخانه‌های عمومی پرداخت و عنوان کرد کتابخانه‌های عمومی در ایران «ناهمگانی» هستند و به‌صورت ساختاری عامه‌ی مردم را از بهره‌مندی از کتابخانه‌ها حذف کرده‌اند.

مدير مركز اسناد و كتابخانه‌ي ملي شيراز نیز با اشاره به برگزاری هفته کتاب در ایران از سال 1372 تاکنون، گفت: هرسال هفته کتاب بهانه‌ای برای جمع‌شدن دور هم و از کتاب گفتن و از همان گریه و همان آه و همان انتظارات گفتن بوده است.

کوروش کمالی سروستانی، افزود: کتابخانه‌های عمومی باید فضایی تعاملی باشند، نه فضای مخزن و ثبت کتاب و سند. در فضای کتابخانه‌های تعاملی، تحقیق و فرهنگ باید آموزش داده شود.

رئيس پژوهشكده مطالعات اجتماعي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي نيز در اين نشست به بررسي چالش‌هاي پيش روي كتابخانه‌هاي عمومي پرداخت و آنها را در 3 حوزه مختلف تشريح كرد .

نعمت‌الله فاضلي با بيان اينكه بحران مخاطب براي كتابخانه‌هاي عمومي از طريق آمارهاي ملي ارايه شده قابل اثبات است، گفت: بر اساس آمارها تنها 3 درصد جمعيت ايران در زمره كاربران كتابخانه‌هاي عمومي قرار دارند و 97 درصد جمعيت عملاً فاقد ارتباط با اين نهاد فرهنگساز هستند .

اين استاد دانشگاه با اظهار تاسف از اين آمارها گفت: از كل آمار 3 درصدي كاربران كتابخانه‌هاي عمومي، يك درصد جزو كاربران فعال قرار دارند؛ كاربر فعال فردي است كه به طور مستمر در فاصله‌ي زماني كوتاه با كتابخانه ارتباط داشته و از آن كتاب امانت مي‌گيرد.

فاضلي در تشريح دلايل بروز بحران مخاطب در كتابخانه‌هاي عمومي، تصوير سازي نا مناسب از كتابخانه‌ها را به عنوان يكي از دلايل نبود اقبال عمومي به كتابخانه‌ها دانست و گفت: در جامعه كتابخانه عمومي مانند مدارس، بيمارستان يا برخي نهادهاي ديگر نيستند و مردم تصوير و درك همگاني بودن آن را ندارند و يا كمتر دارند .

عضو هيئت علمي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي با تاكيد بر اين كه اين عدم تصور از عمومي بودن و همگاني بودن كتابخانه ها به مردم بر نمي گردد، تصريح كرد: در واقع ريشه مشكل در جاي ديگري قرار دارد و به تجربه تاريخي كه در يك صد سال اخير از كتابخانه ها شكل گرفته بر مي گردد .

وي در تشريح بيشتر اين موضوع افزود: اين سال‌ها سياستگذاري ها به شكلي نبوده كه كتابخانه‌هاي عمومي به عنوان يك نهاد همگاني براي همه اقشار جامعه اعم از كم سواد، با سواد، فقير، غني، شهرنشين، حاشيه نشين و ... معرفي شود .

به گفته اين استاد دانشگاه،‌ خط مشي‌ها و سياستگذاري‌هايي كه به صورت ملي و از مركز براي همه كتابخانه ها اعمال مي شود، پاسخگوي نيازهاي محلي و منطقه اي مخاطب نيست و همين باعث مي شود كه مخاطب نتواند به خوبي با كتابخانه هاي عمومي ارتباط برقرار كند .

فاضلي با اذعان بر اين كه نمي توان براي همه مناطق كشور يك نسخه واحد پيچيد، گفت: چنين رويكردي باعث مي شود ارتباط كاركردي و عملي ميان كتابخانه و مخاطب به وجود نيايد .

وي در بخش ديگري از سخنان خود دانش كتابداري و نگرش ناشي از آن را هم در بروز بحران مخاطب موثر دانست و گفت: اين دانش هم مانند خط مشي ها و سياستگذاري ها،‌ دانشي نيست كه بتواند كتابخانه هاي عمومي را همگاني كند .

رئيس پژوهشكده مطالعات اجتماعي، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي با بيان اين كه نگاه‌هاي تخصصي، ‌فن سالار و تكنيكي كه در كتابخانه‌ها وجود دارد مي تواند به بروز بحران مخاطب منجر شود، گفت: ما بايد بحران مخاطب را به رسميت بشناسيم و در راستاي رفع آن چاره جويي كنيم در اين راستا نبايد فكر، ‌انديشه، عشق، علاقه و عاطفه مخاطب ناديده گرفته شود .

اين فعال اجتماعي با بيان اين كه كتابخانه آدم دلسوز و فكر و هويت مبني بر دلسوزي مي خواهد،‌ خاطرنشان كرد: ما در كتابخانه هاي عمومي بايد به دنبال گفتماني باشيم كه به دنبال ارايه سرويس و خدمات است .

فاضلي در ادامه سخنان خود رويكرد بازانديشي انتقادي را يكي از راه‌هاي پيش روي كتابخانه ‌اي عمومي براي حل چالش بحران مخاطب عنوان و اضافه كرد: نهاد كتابخانه‌هاي عمومي بايد پيش نرخ هاي خود درباره مفهوم كتاب، مخاطب، كتابخانه، ‌خط مشي ها و سياستگذاري ها را مورد نقد و بازنگري قرار دهد و خود ارزيابي انتقادي داشته باشد .

وي با تاكيد بر اين كه بحران مخاطب نياز به راه حل تكنيكي و فني ندارد، تصريح كرد: همين قدر كه اين بازانديشي و ارزيابي انتقادي اتفاق بيافتد مي توان گفت 99 درصد مساله حل شده است .

فاضلي با اشاره به اينكه در اين بازانديشي مخاطب را نبايد صرفاً تك تك افراد جامعه ببينيم، گفت: سازمان‌ها، نهادها و همه گروه‌هايي كه مخاطب در آن سامان يافته بايد مورد توجه نهاد كتابخانه‌هاي عمومي باشد و گفت و گوي اجتماعي ميان نهاد كتابخانه‌هاي عمومي و ساير سازمان‌ها شكل بگيرد .

به گزارش ايسنا در پايان اين مراسم از 42 كتابدار برتر كتابخانه‌هاي عمومي و تخصصي استان‌هاي فارس،‌ بوشهر، كهكيلويه و بويراحمد و هرمزگان قدرداني شد.


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: