• چهارشنبه ۶ دی ماه، ۱۳۹۶ - ۱۳:۵۹
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 9610-680-5
  • خبرنگار : 04
  • منبع خبر : ----

يادداشتي به بهانه‌ي ميلاد مسيح(ع)

پیوندهای سنت ایرانی و کریسمس

عكس بالا: سه مغ پارسي، نقاشي بيزانسي٥٦٥ميلادي عكس زیرین: ناتال ريز: مجوس(مجسمه‌ی شاهان مجوس) در برزيل

استاد دانشگاه جهرم در يادداشتي كريسمس و آداب و رسوم مسيحيان در بزرگداشت ميلاد حضرت مسيح(ع) و همچنين تفاوت كريسمس با سال نو ميلادي پرداخته است.

به گزارش ايسنا منطقه‌ي فارس، فاطمه تسليم جهرمي، در يادداشت خود با تاكيد براينكه كريسمس روز ميلاد مسيح است؛ يادآور مي‌شود كه برخي اين روز را با سال نو ميلادي اشتباه مي‌گيرند.

يادداشت اين استاد دانشگاه را در زير بخوانيد؛

"مبشراً برسولٍ یأتیٍ مِن بَعدی اسمهُ اَحمد"

کریسمس، روز میلاد مسیح است که بسیاری آن را با سال نو میلادی اشتباه می‌گیرند. تاریخ کریسمس هر سال، ۲۵ دسامبر، یعنی ۴ دی ماه است .

سال نو میلادی، یک هفته پس از کریسمس، یعنی اول ژانویه آغاز می‌شود که امسال طبق تقویم شمسی برابر با ۱۱ دی ماه است .

جشن کریسمس برای مسیحیان مانند جشن نوروز برای ایرانیان است و مانند نوروز ایرانیان آداب و رسوم و زمان خاصی دارد .

بسیاری از اعضای کلیسای کاتولیک روم و پیروان آیین پروتستان، کریسمس را در روز ۲۵ دسامبر جشن می‌گیرند و بسیاری آن را در شامگاه ۲۴ دسامبر نیز برگزار می‌کنند .

اعضای بیشتر کلیساهای ارتودوکس نیز در سراسر دنیا نیز روز ۲۵ دسامبر را به عنوان میلاد مسیح جشن می‌گیرند. از نظر مسیحیان این تفاوت زمان برای برگزاری کریسمس اختلاف مذهبی یا چندگانگی روایت دینی نیست. در سال‌های ابتدایی رسمی شدن آیین مسیحیت روز ششم ژانویه در تقویم تمامی کلیساها زادروز مسیح و غسل تعمید او محسوب می‌شد، اما به تدریج بنا به تدبیر کلیسای کاتولیک زادروز مسیح به ۲۵ دسامبر، روز تولد میترا یا مهر ایرانی، انتقال یافت و این دو واقعه به هم پیوند داده شد. پس از آن که کیش مهرپرستی از فراز تمدن‌های غربی و شرقی به حاشیه رفت، روز میلاد مسیح در همان تاریخ ۲۵ دسامبر ابقا شد. ولی کلیساهای شرقی که قائل به انتقال این روز و برگزاری کریسمس نشدند، همچنان رویه خود مبنی بر برگزاری جشن میلاد در ششم ژانویه را ادامه دادند .

اما درباره‌ی ریشه‌ی کلمۀ «مسیح» نظرهای گوناگونی داده شده‌است. در نگاه اول به‌نظر می‌رسد «مسیح»، واژه‌ای عربی است که به ‌معنی «به‌نرمی لمس کردن، تدهین (روغن‌مالی) کردن و مسح کردن» است. در عهد عتیق(کتاب مقدس یهودیان) پادشاهان یهود را مسح می‌کردند و هنگام نشستن بر تخت به دست کاهن بزرگ زمان خود روغن‌مالی می‌شدند، اما این نظر برای لقب حضرت عیسی(ع) وجهی ندارد، زیرا ایشان برای «خدمت و فدا» برگزیده شد. برخی دیگر از منابع، «مسیح» را از ریشه‌ی واژه‌ی عبریِ «ماشیاخ» به ‌معنی «منجی و نجات‌دهنده» می‌دانند. «مسیحا» صورت معرب «مشیخا» و در زبان سُریانی به‌معنی «مبارک» است .

گذشته از این، نمادها و آیین‌‌های کریسمس با نمادهای میترائیسم و آیین‌های مهرپرستی ایران باستان مرتبطند. مثلاً نمادهایی چون؛ صلیب، تابیدن نور از تاریکی و سرمای زمستان، تزئین کاج و بابانوئل و... با آیین‌های مِهری مرتبطند .

دایرةالمعارف بریتانیکا نیز به شباهت‌های آشکار بین میترائیسم  و مسیحیّت اشاره دارد .

مثلاً علامت صلیب پیش از مسیحیت در آئین مهر نیز بوده و بر پیشانی سربازان مهرپرست داغ یا خال‌کوبی می‌شده است .

وجه اشتراک دیگر تولد مهر و مسیح است؛ مسیح در غار یا دالانی دراز پا به عرصه‌ی وجود می‌نهد و در پایان نیز از سنگ برخاسته به آسمان می‌رود. این مسئله برای مهر نیز وجود دارد. میهمانی مقدس شام آخر مسیح نیز به طوری که در انجیل آمده با شامِ آخرین شب مهر شباهت دارد .

هم مسیح و‌ هم مهر از مادرانی باکره به وجود می‌آیند و هیچ‌یک همسری نمی‌گیرند .

مهر با کشتن گاو، موجب زنده شدن موجودات و تجدید حیات آنان می‌‌شود و حضرت مسیح نیز با معجزه مردگان را از گور بر می‌خیزاند .

غسل تعمید در آئین مهر از ضروریات بود و همین امر جزء آداب اصلی مسیحیت نیز است .

از مراسم و آداب مهر این بود که همه‌ی حاضران در خوردن یک قطعه نان و شربت هوم (هئومه) شرکت می‌کردند و این امر در مناسک مسیحی نیز به شکل نام مقدس و شراب/آب وجود دارد .

همچنین طبق باورهای میترائیسم، مهر در پایان جهان به این عالم باز می‌گردد، تا جهان را پر از عدل و داد کند و اشخاص صالح و درستکار را از اشخاص گناهکار جدا کند و به درستکاران شراب  مقدس؛ یعنی هئومه ممزوج با روغن بدهد تا عمر جاوید یابند. طبق باورهای مذهبی حضرت عیسی نیز در پایان جهان به این دنیا بازخواهدگشت .

نواختن ناقوس و روشن‌کردن شمع از اجزای آئین مهر است که هر دو در دین مسیح نیز به چشم می‌خورد .

کاج کریسمس نیز با سرو آیین مهرپرستی مشترک است. این درخت، همان سرو برافراشته‌ی آیین مهر ایرانی است كه شب چله با دو رشته‌ی طلايی و نقره‌ای به نمادِ ماه و خورشيد تزیين می‌شد. کاج نماد فصل، دوام و سبزی است و شادی‌بخش به شمار می‌رفت .

نخستین بار، مارتین لوترکینگ، بنیانگذار مذهب پروتستان، در شب سال نو، شاخه‌ای را به خانه آورد و آن را تزئین کرد و بعدها بر روی درخت کاج، مجسمه‌ی فرشته‌ها، گوی و میوه‌ی کاج تزئین‌شده آویزان کردند. مهمترین تزئین این کاج، ستاره‌ای است که در بالای کاج قرار می‌گیرد .

این ستاره‌ی زینتی، نماد ستاره‌ای است که ولادت مسیح را بشارت داد و در تاریخ ثبت است که سه ستاره‌شناس یا مرد خردمند  ایرانی و زرتشتی آن را شناسایی کردند و به دنبال آن رفتند تا‌ جایگاه تولد مسیح را پیدا کردند .

طبق روایات کهن، سه مُغ (پیشوایان دین زرتشتی) پارسی به نام‌های؛ لهراسب، جاماسب و گشتاسب(كاسپر، مليكور و بالتازار در متون مسيحي)با مسيح تازه‌تولدشده ديدار كردند و به مادر مسيح، "زر، مر و كُندر" هديه دادند که به روایت داستان اُ هنری در داستان «هدیه‌ی مُغان»، «هدیه‌ای خردمندانه بود، چون در صورت تکراری‌بودن، می‌شد آنها را عوض کرد

هِنری، داستان زیبای «هدیه‌ی یک مغ »(The Gift of the Magi) را در شب کریسمس با اشاره به اینکه مغان پارسی سنت هدیه‌ی کریسمس را پایه‌گذاری کردند، به پایان می‌برد: «همان‌طور که می‌دانید، سه مرد خردمند شرقي کسانی بودند که هنگام تولد عیسی مسیح، در محل اختفای حضرت مریم، برای او هدایای ارزشمندی بردند. آنها بودند که سنت دادن هدیه‌ی کریسمس را آفریدند. از آنجا که آنان انسان‌های خردمندی بودند ، بدون شک هدایایشان هم هدایای خردمندانه‌ای بودند، شاید یکی از امتیازات هدایای آنها این بود که در صورت تکراری‌بودن، می‌شد آنها را عوض کرد ».

در سفرنامه‌ی ماركوپولو نیز از مقبره‌هايي در نزديكي ساوه‌ی آن روزگار كه محل دفن اين سه تن بوده، نام برده شده است. همچنین مجسمه‌‌های این سه مرد زرتشتی در بزریل و ‌نقاشی‌هایی بیزانسی از قرن ششم میلادی در این زمینه وجود دارد .

واژه دسامبر نیز که به معنای ماه دهم است در تقویم میلادی، ماه دهم نیست بلکه با گاه‌شماری ایرانی هماهنگ است .

همچنین سان‌دی(يكشنبه) كه روز مقدس مسيحیان است يعنی روز خورشيد و واژه دی در انگلیسی به معنی روز، از واژه دی به چم(معنی) آفریدگار در اوستا و از دي‌ماه گرفته شده است که هنگام سر زدن خورشید جوان است .

برخی دیگر از نمادهای مسیحی چون بابانوئل و ورودی وی از دودکش، جوراب هدیه، رنگ سرخ و... نیز با آیین مهرپرستی همخوانی دارد .


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: