• شنبه ۱۸ خرداد ماه، ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۲
  • دسته بندی : علمی و آموزشی
  • کد خبر : 983-1676-5
  • خبرنگار : 04
  • منبع خبر : ----

خالصی مطرح کرد:

اخلاق سياسي و سياست اخلاقي در انديشه علامه قطب الدين شيرازي

محمدرضا خالصی، استاد دانشگاه و پژوهشگر معاصر، طی سخنانی به بررسی اندیشه و افکار علامه قطب الدین شیرازی و رویکرد او به اخلاق سیاسی و سیاست اخلاقی پرداخت .

به گزارش ایسنا منطقه فارس، دکتر محمدرضا خالصی در نشست تخصصی مرکز شیرازشناسی، به بررسی اندیشه و افکار علامه قطب الدین شیرازی و رویکرد آن عالم، به اخلال سیاسی و سیاست اخلاقی پرداخت و گفت:  سياست و اخلاق به معناي مطلق، پديده ها، مفاهيم و واژگاني دور زاد، دير پاي، فراگير و در عين حال سهل و مُمتَنِع مي باشند. در عين حال، اين پديده ها همواره در كشاكش چالش شناخت مفهومي قرار دارند. هر چند اين چالش نشان دهنده غِناي وجودي و معنايي اين دو پديده و اثربخشي آن ها در زندگي فردي و اجتماعي انسان هاست؛ چرا كه هم اخلاق و هم سياست، وجه تمايز آدمي نسبت به ساير موجودات بوده و از برترين شاخصه هاي انسانيّت به شمار مي رود .

این پژوهشگر با بیان اینکه تعريف اين دو پديده عَرض عريضي است كه چندان نمي تواند ما را به يك مفهوم يقيني برساند، گفت: سياست Public  علم يا فن اداره ی كشور است؛ و موضوع آن نيز علي القاعده مطالعه و تحقيق در ماهيّتِ حكومت و انواع آن و پديدارها و تأسيسات سياسي است. در تعريف اصطلاحي سياست، اتفاق نظر وجود ندارد، از سياست به معناي «هنر استفاده از امكانات» ، «حكومت كردن براي انسان ها»، «مبارزه براي قدرت»، «توزيع آمرانه ارزش ها» و امثال اينها ياد شده است.

خالصی با اشاره به اینکه در تعريف سياست، عموماً براي مفهوم عمل اخذ تصميم و اجراي آن براي كل جامعه دانسته شده است كه در آن عمل، عامل و موضوعِ عمل وجود دارد؛ گفت: به عبارت ديگر و به تعبير جديدتر سياست عبارت از شركت مردم، به طورِ مستقيم يا غير مستقيم، در كارهاي دولت state ، مُعيّن كردن ِ اَشكال، مقاصد و محتواي فعّاليت آن است .

این نویسنده خاطرنشان کرد: مشهور است كه علم سياست در يونان با افلاطون و كتاب جمهوريت Republic  و قوانين Laws  او و ارسطو و كتاب سياستش Politics   آغاز گشته است. هر چند پيش از يونانيان، ايراني ها در زمينه سياست ورزي گامهاي بسيار مهمي برداشته بودند؛ چنانچه ابوحيّان ِ توحيدي در كتاب "الامتاع و المؤانسه" مي‌گويد " مَنْ دَفَعَ الفُرْسَ في سياستها و تدابيراتها وترتيب الخاصّهِ و العامّه بحقِّ مالَها و ماعليها، فَقَد عانَدَ؛ هركس مزيت پارسيان را در سياست و تدبير و تنظيم خواص و عوام _در آنچه به سود وزيان آن ها است _ رد كند عِناد ورزيده است . "

این استاد دانشگاه ادامه داد: معادل واژه Politics  لاتين در جهان اسلام، سياست است؛ اين لغت غير قرآني است اما در احاديث و آثار منظوم ومنثور عربي به وفور ديده مي شود و از ريشه لغوي «ساس، يسوس» اخذ شده و در لغت  به معني «رام كردن و تربيت ستوران و چهارپايان» است، چنانكه شافعي در اين مورد مي گويد: سياسهُ الناسِ اَشَدُّ مِن سياسهِ الدّوابِ.  و همچنين پاس داشتنِ مُلك، حكم راندن بر رعيّت، حكومت و امر و نهي آمده است.  امام علي (ع) در غُرَرُ الحِكَم در اين مورد مي فرمايد: مِلاك السياسه العدل. ملاك سياست دادگستري است. و يا ابوالعلاء مَعَرّي در لزوميّات  مي گويد "يَسوسونَ الاُمُورَ بغيرِ عقل / فَيَنْفَذُ اَمرُهُمْ و يُقال ساسَه؛ كارها را بدون خردمندي راه مي برند و فرمانشان نافذ مي گردد و ايشان را سياستمدار مي گويند."

او با اشاره به اینکه ارسطو سياست را علم دولت– شهر city- state مي نامد و مي گويد سياست هر آن چيزي است كه در شهر مي گذرد و دنبالِ سعادت آدمي است؛ گفت: ابونصر فارابي نيز از علم مدني ياد مي كند كه هدفش بحث در افعال و رفتار .... و مَلَكات و اخلاق است و اين كه رواج اين افعال در ميان مردم توسط حكومتي امكان پذير است كه تنها با نيروي خدمت و فضيلت به چنين كاري دست مي يازد. به نظر فارابي اين خدمت، عبارت است از پادشاهي و فرمانروايي يا هر نام ديگري كه مردم برايش انتخاب مي كنند و حاصل اين خدمت را سياست گويند.

خالصی گفت: يكي از مباحث مرسوم و نسبتاً قديمي فلسفه سياسي بحث در ماهيّت و حقانيّت الزام سياسي Political Obligation و معني حاكميّت Authority  است . به عبارت ساده تر موضوع علم سياست اساساً دو چيز بوده؛ الف: چرا مردم پذيرفته اند تحت حمايت و قَيمومَت يك حكومت قرار بگيرند؟ ب: تصويبِ اخلاقي حاكميّت حاكمان چيست؟

وی اضافه کرد: اخلاق جمع خُلق يا خُلُق به معناي مجموعه اي از سرشت و سجيّه هاي باطني است كه تنها با ديدۀ بصيرت و چشم دل قابل درك اند؛ و در مقابل خَلق كه به شكل و صورت محسوس و قابل درك با چشم ظاهر است، گفته مي شود.

این پژوهشگر با بیان اینکه خُلق در معناي مصطلح، هر نوع صفت مثبت يا منفي پايدار در انسان است كه موجب صدور افعال بدون انديشه و تأمل می‌شود، گفت: ابن مسكويه در تعريف اخلاق مي گويد" خُلق و خوي، حالتي است كه نفس را به انجامِ افعال، فرا مي خواند، بدون آنكه بر انديشه، متكي باشد و اين حالت يا طبيعي است يا از طريق عادت دادن و ياد گرفتن به دست مي آيد . "

خالصی با یادآوری اینکه اخلاق را علي الاصول به معناي دانشِ بد و نيكِ خوي ها و علمِ معاشرت با خلق مي‌دانند، گفت: اخلاق، قواعدي را تنظيم مي كند كه بايد بر رفتار انسان در زندگي اجتماعي تأثير گذارد، درست و نادرستِ رفتارِ انسان را بررسي کرده و كمال مطلوب هايي را توضيح دهد كه انسان بايد در راه آن‌ها بكوشد.

او با بیان اینکه، سياست را در هر گستره اي در نظر بگيريم، نمي تواند فارغ از دايره ی مباحث اخلاقي تنظيم و اِعمال شود؛ توضیح داد: نكته اين جا است، همان گونه كه سياست براي بقا نمي تواند فارغ از ملاحظات اخلاقي باشد، جامعه نيز براي بقاي خود، نيازمندِ اخلاق است؛ از اين رو سؤال از لزوم پيوندِ اخلاق و سياست، به نوعي پرسش از لزوم همبستگي جامعه و سياست (قدرت و دولت) و اساساً پايداري شبكه ی روابط گروهي در سطوحِ مدني و سياسي آن است .

خالصی ادامه داد: البته ناگفته نماند كه تلاش ها براي توجيه بايدها و نبايدهاي زندگي فردي و اجتماعي تا پيش از دوره ی جديد به جهت فقدانِ تأسيس دولت در معناي آن، ضرورتِ اخلاق و احكام اخلاقي را به صورت همبسته با سياست و جامعه و براي بهبود و اعتلاي آن در نظر مي گرفت؛ به هر شكل، سياست و اخلاق پيوسته با يكديگر ارتباط تنگاتنگ داشته اند؛ از اين رو مطالعة تحولاتِ سياسي بيانگر تغييرات فلسفه هاي اخلاق نيز هست .

این پژوهشگر گفت: مسئله ی نسبت اخلاق با سياست، بي شك به دورة خاصي و يا تمدن معيني منحصر نبوده و در همه تمدن ها كساني به اين مهم پرداخته و كوشيده اند در بارة امكان سازگاري و يا عدم سازگاري آن دو، موضعي را اتخاذ كنند. اين موضوع از مسائل اساسي فلسفه سياسي Political Philosofy  است كه مرزي نمي شناسد و در همه تمدن ها مطرح شده است.  و مراد از اين رابطه، نيز به حوزه هاي ابزار و روش و طريق پيگيري و اِعمال سياست ها و اهدافِ حوزة عمومي باز مي گردد .

خالصی با اشاره به اینکه اندیشمندان نسبت اخلاق با سياست را به چهار حالت؛ تباين، تساوي، عام و خاص مطلق و خاص من وجه، تقسیم کرده‌ و در باره اين نسبت ها به مناظره و مباحثه و مناقشه پرداخته‌اند، پیرامون این مباحث توضیحات مبسوطی ارائه کرد.

این پژوهشگر و استاد دانشگاه همچنین به نظريه‌های مختلف در بحث اخلاق و سياست اشاره کرد و این نظریه‌ها را شامل نظريه جدايي اخلاق از سياست، نظريه تبعيت اخلاق از سياست، نظريه اخلاق دو سطحي و نظريه يگانگي اخلاق و سياست، دانست و پیرامون هر یک شرحی مبسوط داد.

خالصی در بخشی از سخنرانی خود گفت: علامه قطب الدين شيرازي  از دانشمندان طراز اول جهان اسلام محسوب شده و از نوادر همه ی ادوار تاريخي ايران است علامه ذوفنوني است كه در عرصه علم و انديشه ی اسلامي مبتكر است و مُبدِِع. حكيم  و انديشمند و عامل به علم خويش؛ و بر جهان علمي بعد از خود بسيار تأثير نهاده ؛ علاوه بر اين ها وی در حكمتِ عملي صاحبِ اثراست و از موافقانِ جدي يگانگي اخلاق و سياست .

او اضافه کرد: قرائت خاص هر انديشمند سياسي از انسان، نقش مهمي در هندسة فكري او دارد. توضيحِ اوليّة بسياري از مسائل ثانويه در انديشه هاي سياسي را بايد در برداشت خاص آن متفكر از طبعِ بشر جست و جو كرد . در قرائت او انسان تافتة جدا بافتة آفرينش است و داراي دو جهتِ الهي و شيطاني است. وی انسان را مَدَنيُّ بالطَّبع مي داند.

این پژوهشگر با اشاره به اینکه اندیشمندان علت اين معوُنَت را نياز بشر مي دانند، گفت: علامه شيرازي مي‌نويسد " او [انسان] با گفتار، توانا مي گردد تا همكاري با ديگران را حاصل نمايد. با آگاهي از يكديگر به دوري جُستن از كساني كه بر او مضرّند دست يابد و بدين صورت زمينة استمرار حيات فراهم آيد."

او ادامه داد: علامه شیرازی بر اين عقيده است که "آنچه به بعضي اشخاص مختصّ شده باشد، مُنازَعَت و مَخاصَمَت در آن خواهد بود؛ زيرا كه چون اين مطلوب از ديگري حاصل خواهد شد و هر چه مطلوب يك شخص بود، از ضروريات در بقاي شخص و نوع مطلوب باقي اشخاص باشد، پس هر يك به نوعي خواهان آن مطلوب باشند كه در دست ديگري است بر وجهي كه آن را از او بستاند، و از آنچه در دست اوست به آن ديگر ندهد و اين معني موجب آن بود كه اگر وازِعي  و مانعي حسّي يا شرعي يا عقلي نباشد آن چيز به تِعدّي از آن كس بستاند."

خالصی گفت: در اين شرايط است كه سياست، لزوم مي يابد، زيرا اگر سياست نباشد اگر چه مردم به هم نوعِ خود گرايش دارند، اما در عين حال گرايش تجاوز به حقوق ديگران را نيز مستعد اند. سياست اين رفتار را تنظيم و تعديل مي كند تا هر كس در جاي خود قرار گيرد و فضا براي رشد و تعالي انسان فراهم شود .

این استاد دانشگاه با تصریح اینکه علامه قطب الدین شیرازی، سياست را با مقولة اخلاقي زيستِ عادلانه تلفيق مي كند و تكامل و تعالي انسان را در گرو آن مي داند، خاطرنشان کرد: قطب الدين براي تبيين اقسامِ اجتماعات و شرح احوالِ مُدُن، مباحث خود را از مباني فلسفي آغاز مي كند؛ او در اين مورد مي گويد "مدينه، گاه ضروري باشد گاه فاضله" اما سقراط و افلاطون و ارسطوطاليس چنان مي گويند كه "انسان را دو حيوه است، قوام يكي از ايشان به اغذيه است، و ساير اشيائي كه خارج است، و ما در قوام خويش امروز محتاجيم به آن، و اين حيوه اول است و حيوه ديگر آن است كه قوام آن به ذات خود است، بي آنكه او را حاجتي باشد در قوام ذات او به اشيائي كه خارج است از او، بلكه او مكتفي است به نفس خويش در آن كه محفوظ بماند؛ و اين حيوه آخرت است . "

خالصی با بیان اینکه سیاست در عقیده علامه شیرازی، " استصلاح خلق و ارشادِ ايشان به راهي است كه در دنيا و آخرت مُنجي باشد." گفت: از همين روست كه سياست را اَشرف صِناعات مي شمارند، چرا كه صاحب اين صِناعت استخدام ساير صُنّاع كند .

او ادامه داد: نخستين سخن او(علامه شیرازی) در امر سياستِ اخلاقي اين است كه علي القاعده بايد سياست به سمت و سويي حركت كند كه مُنجي دنيا و آخرت باشد. لازمه ی چنين سياستي بي شك از سويي سياست هاي خُرد و كلان و خطِ مشي ها و راهبردهايي است كه در آن اصلاح رفتار، افكار و عقايد مردم اتخاذ شود و از سوي ديگر نهادهاي مناسب اجرايي براي به فعليّت رساندن و نهادينه كردن آن ها در جامعه سياسي مد نظر قرار گيرد .

این پژوهشگر خاطر نشان کرد که علامه قطب الدین شیرازی عقيده دارد كه سياست داراي سه منشأ است نخست غريزه، دوم عقل و سه ديگر شرع؛ و اضافه کرد: از ديدگاه قطب الدين دين و دنيا رابطة تكميلي با يكديگر دارند. بدين معنا كه به باور وي، مقاصد مردم به دين و دنيا منحصر مي شود و دين، وقتي نظام مي گيريد و در تمام ابعادش قابل اجرا است كه دنيا و نظام دنيوي مردم و جامعه سامان يابد و بستري باشد براي اجراي دين. دنيا سامان نمي پذيرد، مگر با اَعمال، و يكي از اَعمال، سياست است كه از باب تألف و تعاون در باب تأميم معاش يكديگر، به دنيا سامان مي دهد .

خالصی گفت: در انديشه علامه، سعادت، از طريق نظامي به دست مي آيد كه با قوانين كليِ سعادت آور و احكام و قواعد جزييِ شرعي حاصل مي شود. قوانين كلي كه در آن، اصول كلي مصالح و مفاسد زندگي ِ جمعي لحاظ  شده است و توسط انسان كامل تنظيم و تدوين گرديده و احكام و قواعدِ جزيي كه از طريق شارع اخذ مي شود .

این استاد دانشگاه به بیان اینکه در زمان  پيامبر (ص)، اوست كه، هم حكيم الهي است و به ملاحظه چنين شأني واضع كلي سعادت آور بر محور حكمت و عدالت  و هم پيام آور احكام الهي و احكام جزيي شرع است، گفت: علامه نيز سياستي كه از نبي (ص) در جامعه حاكم گشته را سياست فاضله مي نامد كه در باور او، برترين مرتبه سياست است كه از آن به سياست انبياء تعبير مي كند.  اين سياست بر عام و خاص افراد و بر مصالح آنها در ظاهر و باطن نفوذ دارد .

خالصی گفت: علامه شیرازی برای بيان فلسفة سياسي خود به تقليد از افلاطون و فارابي از فرضيّه اندامواري اجتماع Organic theory of society استفاده مي كند قطب الدين  از همين طرحِ اندامواره استفاده مي كند، و می گوید؛ "..پادشاه به نسبتِ با جسدِ عالَم چون دل است با جسدِ انسان. زيرا همچنان كه هرگاه دل به صلاح باشد، جسد به صلاح باشد، والا.. اگر او را فسادي طاري شود آن فساد به جمله جسد سرايت كند . "؛ چنان كه مصطفي (ص) فرمود" إنَّ في الجسدِ لمُضْغَهٌ إذا صَلُحَتْ صَلُحَ الجسدُ و إذا فَسَدَتْ فَسَدَ الجسدُ الا وهيَ القلبُ..." پادشاه نيز چنان كه حكما گفته اند هر گاه به عدل و انصاف و اصلاح خود و رعيّت مشغول باشد، به بركت آن اَمن و خِصْب و رَخْصِ اَسعار و بركت در اَثمار در حيوان و در نسل خاصي آيد و اگر ... به خلاف اين مشغول باشد، احوالِ ولايت بر خلاف آن باشد كه گفتيم.

این استاددانشگاه در ادامه، به تفصیل پیرامون مدینه فاضله از دیدگاه علامه قطب الدین شیرازی پرداخت و تاکید کرد که فلاسفه و اندیشمندان جهان از افلاطون، توماس مور، فرانسيس بيکن، كامپلانا، جيمز هرينگتون، اتين كابه، ولتر، تا فارابي، خواجه نصير الدين طوسي، شهاب الدين سهروردي، ابن خلدون، قطب الدين شيرازي و... همگي كوشيده اند به توصيف آرمان شهرِ ايده آل و مطلوبشان را مطرح کنند.

او در عین حال گفت: علامه شیرازی می‌گوید" مدينه گاه ضروري باشد و گاه فاضله. اما مدينة ضروري آن باشد، كه اجزاي آن به تعاون باشند بر بلوغ ضروري، در آنچه به آن باشد قوام ايشان، و زندگاني او و حفظِ حيات او فقط. و اما مدينة فاضله آن است كه اهل آن متَعاوَن باشند بر بلوغ افضل اشيايي كه به آن وجود انسان باشد، و قوام زندگاني او، و حفظ حياتِ او. پس قومي ديدند كه افضل آن به يسار است و قومي گفتند كه آن تمتُّعِ به لذات است و قومي گفتند جمع ميان ايشان افضل است.

خالصی همچنین گفت: علامه شیرازی اعتقاد دارد که " مدينة فاضله پيش ايشان آن است كه اهل آن متعاون باشند بر بلوغ كمال اخير، كه سعادتِ قُصوا است؛ و از آن جهت لازم است كه اهل آن خاصه در فضايل باشند دون ساير المُدُن. چه مدينه كه قصد آن تعاون باشد بر بلوغ به يسار، يا بر تمتُّع به لذّات، محتاج نشوند در بلوغ غايت ايشان به جمع فضايل، بَل ياشد كه محتاج نشوند و نه نيز به فضيلتي واحده؛ چه ائتلاف و عدلي كه به يسار باشد ميان ايشان مُستَعمِل باشد آن، آن در حقيقت فضيلت نيست، بلكه آن چيزي است كه به عدل ماند، و نه عدل است؛ و همچنان ساير آنچه استعمال مي كنند در ميان ايشان از آنها كه مُجانِس فضايل اند.

این پژوهشگر تصریح کرد: علامه قطب الدین شیرازی بر این باور است که مدينة فاضله را اجتماع گروهي است كه همّت ايشان صرف فراهم آوردن خيرات و ازاله شُرور است. مردم اين اجتماع به نظر او در دو چيز اشتراك و وفاق دارند؛ اول در آراء و نظرات، دوم در افعال و كردار.

خالصی گفت:   مدينه ی فاضله مورد نظر علامه شیرازی در دو چيز وحدت نظر وجود دارد، اول مبدأ و معاد و قوانين ناشي از آن، دوم وحدت نظر در مورد پاي بندي و عمل به قواعد حكمت و عقل و عدالت

او ادامه داد: به عقيده ی علامه نظام سياسي مدينه فاضله آن است كه افراد براي رسيدن به كمال خير و خيرات و سعادت قُصوي يكديگر را ياري رسانند و سياست ها و نهادها و هنجارها و رفتارها، جملگي هموارساز آن باشند. چنين نظام و جامعه اي با چنين معياري خود را از ديگران جدا مي كند. در اين نظام، طريق وصول به سعادت، اعتدالي است كه در مجموعه اركان و سياست هاي خُرد و كلان و اجزاي نظام، صورت مي گيرد و آن را از افراط و تفريط در نگرش ها و گرايش ها باز مي دارد تا تدبير سياسي را با تعقل و تدبّر و حكمت سياسي عجين كند و باز بدارد از بي تدبيري تا نظام مورد هجوم ديگران واقع نشود بلكه سياستي حكيمانه در همة اجزا و اركان نظام، جاري سازد تا جامعه را به سوي زندگي متعَقلانه و مُدَّبرانه سوق دهد .

این استاد دانشگاه با بیان اینکه علامه قطب الدين اركان مدينه فاضله خود را در پنج صنف و گروه بر مي شمارد، پیرامون هر یک از این صنوف سخن گفت و خاطرنشان کرد: در خصوص نظريه ی عدالت كه از اهدافِ مهمِ تشكيل مدينة فاضله محسوب مي شود و از مهم ترين محورهاي تلفيق اخلاق و سياست در انديشة ايشان به حساب مي آيد بايد گفت كه انديشه ها و افكار علامه قطب الدين براي نيل به اين مهم جهت اخلاقي كردن جامعه سياسي بسيار قابل تأمل و دقت است . مي توان گفت كه عدالتِ اجتماعي جايگاهي كليدي در سپهر انديشة سياسي هر دو دارد.

خالصی با بیان اینکه علامه شیرازی به ايده ی عدالت توزيعي، معتقداست و برقراري آن را وظيفة دولت مشروع مي داند و به هنگام شرحِ محتواي عدالت، تأمين نيازهاي اساسي تمامي شهروندان را اصلِ مهم عدالت اجتماعي بر مي شمرد، گفت: نوآوري علامه در ترسيم وضعيّت طبيعي جامعه از راه توسل به تجربه ذهني با ابتكار ديگري همراه شد كه در فلسفه سياسي غرب تا زمانِ ديويد هيوم و جان رالز، شناخته شده نبوده و عبارت است از طرح ايده اي كه هيوم آن را زمينه هاي عدالت ناميد.

او اضافه کرد: ايده زمينه هاي عدالت اين طور مطرح مي شود كه فضيلتِ عدالت در جايي قابل طرح است كه شرايطِ معين در جامعه يافت شود و اين طور نيست كه در هر شرايطي، نياز به اصول عدالت اجتماعي باشد.

خالصی گفت: بحثِ  قطب الدين اين است كه چون از يك سو انسان ها براي كسبِ زندگي خوب، نياز به زندگي با همنوعانِ خويش در درونِ جامعه دارند و از سوي ديگر به خاطر خودخواهي و حرص طبيعي، وضعيّتِ طبيعي جامعه، تنازع و افساد است، نه همكاري و اصلاح، سعادت و خير جامعه در برقراري نظمي عادلانه مي باشد كه به موجب آن، هر كس آنچه را كه استحقاق دارد دريافت کند. جامعة انساني، هنگامي به صلاح و سعادت مي رسد كه از اصولِ عدالت تبعيت نمايد .

این استاد دانشگاه یادآور شد: بدين ترتيب  علامه عدالت را نيازي ضروري براي ساماندهي زندگي اجتماعي انسان ها مي داند . زمينة عدالت از ديدگاه اين او عبارت است از؛ "اجتماعي بودن طبيعي انسان، خود خواهي و حرص طبيعي انسان و بروز منطقي تنازع انسان ها در جامعة بدون حكومت . "

خالصی گفت: نكته ديگری كه اين  انديشمند سال ها پيش از جان رالز  اعلام مي كند اينست كه عدالت ضروري ترين فضيلت دست يافتني براي سازماندهي زندگي اجتماعي است، قطب الدين به دو اصل مهم دربارة عدالت توزيعي شامل؛ "برآورده نمودن نيازهاي اساسي همگان و رعايت لياقت هاي مختلف" اشاره دارد و بر اين اساس، اصول عدالتِ توزيعي نزدِ  علامة شيرازي عبارت است از؛ "اصل تأمين نيازهاي اساس همگان به خيرات مشترك به طورِ برابر و  اصل رعايت لياقت هاي متفاوت افراد در توزيع خيراتِ مشترك"

به گزارش ایسنا، علاقه مندان می توانند برای مطالعه متن کامل مقاله و سخنرانی دکتر محمدرضا خالصی در این موضوع به لینک پیوست خبر مراجعه کنند.


انتهای پیام

فایل های پیوست

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: